Lieven Scheire is niet voor één gat te vangen: hij populariseert wetenschap in druk bekeken televisieprogramma’s, hij is peter van wedstrijden met robots, hij is dol op (de wetenschap achter) wolkenformaties én hij brengt mensen aan het lachen als comedian. Hij is met andere woorden een veelvraat. Een allesweter, zoals ook zijn nieuwe programma op de VRT heet.

Is De Allesweter een verwijzing naar het feit dat we vandaag dankzij zoekmachines als Google alles kunnen weten?
“Nee, het is in de eerste plaats omdat één van de vier deelnemende BV’s letterlijk alle antwoorden ingefluisterd krijgt via een oortje (lacht). Maar je hebt wel gelijk: het is vandaag door de digitalisering – social media, online nieuwsbrieven, zoekmachines … – perfect mogelijk om van alles op de hoogte te zijn.”

 

Moest mijn hoofd het aankunnen, zou ik veel vaker van ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat online zijn

 

Vroeger was kennis een kostbaar goed, nu is het overal en altijd bereikbaar, waardoor het misschien minder naar waarde wordt geschat. Akkoord?
“Kijk, ik heb een vriend die hier wat verder in de straat woont. Een nerd als ik, maar dan 60 jaar oud. Toen hij een dertiger was en zich iets afvroeg, noteerde hij dat in een boekje dat hij altijd bij zich had. Vervolgens ging hij één keer per week naar de bibliotheek om antwoorden te vinden op al die vragen. Dat had wellicht ook zijn charme, maar ik ben heel blij dat ik alle kennis bij de hand heb en op mijn smartphone kan opvragen.”

Maar je moet toch bepaalde ‘filters’ hanteren? Jij die zoveel interessegebieden hebt, ziet toch vaak door de bomen het bos niet meer?
“Laten we zeggen dat mijn mailbox inderdaad heel gehavend is momenteel (lacht). Ik heb in de loop der jaren ingetekend op zoveel nieuwsbrieven dat het niet meer behapbaar is. Daarom heb ik destijds een speciale mailbox voor al die nieuwsbrieven ingesteld, maar wat blijkt nu: ik heb die de afgelopen twee maanden nog geen enkele keer geopend. Dus ja, ik heb me erbij neergelegd dat ik nooit alles perfect zal kunnen opvolgen.”

 

Het is mooi om mijn kinderen logische algoritmes te zien opstellen

 

Kan je inschatten hoe vaak je dagelijks bezig bent met computer en/of smartphone?
“Dat hangt ervan af. Soms is dat een hele dag, soms een halve. In uitzonderlijke gevallen slechts een half uurtje. Als ik een dag thuis werk, ben ik er héél veel mee bezig, maar ik zorg er dan wel voor er af en toe iets anders te doen. Bijvoorbeeld wat in de tuin werken of naar de winkel fietsen. Ik heb die pauzemomenten echt nodig, stel ik vast. Maar moest mijn hoofd het aankunnen, zou ik veel vaker van ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat online zijn.”

Leg je jezelf ook restricties op? Bijvoorbeeld niet surfen als je op café gaat?
“Ik heb mijn smartphone altijd bij, omdat ik me constant dingen afvraag en voortdurend wil weten hoe bepaalde zaken werken. Dat moét ik kunnen opzoeken. Ik vind dat ook geweldig, dat ik dat gewoon op elk moment kan. Daarom zal ik me ook zelden storen aan mensen die hun smartphone bovenhalen aan tafel, of beginnen bellen wanneer ze met mij aan het praten zijn. Uiteraard is het aangenamer als iemand op café al zijn aandacht in jou investeert, maar laten we realistisch zijn: die smartphone is met héél de wereld verbonden, dat is dus serieuze concurrentie. Dus als je iets begint op te zoeken en je gesprekspartner vraagt: ‘Zeg, is die smartphone misschien interessanter dan mij misschien?’, dan lijkt het me niet echt onrealistisch om te antwoorden: ‘Awel, nu eventjes wel ja’. Maar laat ik het wat positiever formuleren: als iemand met jou op café zit en zijn smartphone in zijn broek laat zitten, dan geeft hij jou eigenlijk een gigantisch compliment. Want hij zegt in feite: ‘Ik ben via tweerichtingsverkeer verbonden met iedereen die ik ken en in eenrichtingsverkeer met heel de wereld, en toch kies ik ervoor om met jou te praten.”

 

Een smartphone geeft toegang tot het duizendvoudige aan informatie van de bibliotheek van Alexandrië

 

Leg je bepaalde quota op aan je kinderen?
“Ze zijn al redelijk verslingerd aan de tablet, daar is weinig aan te verhelpen. Maar ik vind dat niet zo erg: wie als ouder een beetje zijn best doet, kan snel spelletjes vinden die heel vormend zijn. Zo hebben wij een app rond het menselijk lichaam geïnstalleerd, waarbij ze op een aangename manier de ademhaling leren kennen, of het beenderstelsel. We moeten dat zelfs niet pushen, ze doen het vanzelf. Of Light Bot, waarbij ze een robotje leren programmeren. Het is mooi om te zien hoe ze logische algoritmes opstellen om die robot zijn doel te doen bereiken. En natuurlijk hebben we duidelijke regels wanneer en hoe lang ze op de tablet mogen. De uitroep ‘en nu weer analoog spelen, kindertjes’ is hen intussen welbekend.”

Sommige mensen zien surfen nog altijd vooral als tijdverspilling.
“Je kan inderdaad op het internet gigantisch veel tijd verschijten en meer gamen dan goed voor je is, maar … (denkt even na). Ben je vertrouwd met de bibliotheek van Alexandrië?”

Het grootste verlies van kennis uit de menselijke geschiedenis toen die in de vierde eeuw na Christus afbrandde …
“Juist, een echt dramatisch verhaal. Welnu, de telefoon die ik op dit moment in mijn handen houd, bevat het duizendvoudige aan kennis van die bibliotheek. Wat toen zowat de voltallige kennis van de mensheid bevatte, heb ik nu in mijn onmiddellijk bereik. We moeten dus niet verwonderd zijn dat mensen daar veel tijd in willen steken.”

 

 Wij hebben een app rond het menselijk lichaam geïnstalleerd, waarbij onze kinderen op een aangename manier de ademhaling leren kennen, of het beenderstelsel

 

Toch heerst er nog altijd ergens een sfeertje van ‘vroeger was het beter’.
“Ik vind dat vreemd. Je hebt inderdaad van die mensen die beweren dat een boek lezen zoveel meer waard is dan bezig zijn met je smartphone. Dat het getuigt van meer cultuur en ontwikkeling. Wel, ik ben het daar héél hard mee oneens. Kijk, stel je voor dat je met een teletijdmachine terug zou kunnen gaan naar de Middeleeuwen, waar de enige manier om kennis te verspreiden erin bestond om hele boekwerken zorgvuldig met de hand te kopiëren. Monniken wijdden soms heel hun leven aan die taak. Wel, stel dat je zo’n monnik zou tegenkomen en hem vertelt over een klein bakje in je broekzak dat alle denkbare informatie bevat, die je bovendien kan delen zonder dat er gekopieerd moet worden. En dat je dan vertelt dat er mensen zijn die daar op neerkijken en het raadplegen van fysieke boeken hoger achten. Ik garandeer u: die monnik zal zulke ogen trekken en je vervolgens slaan. En hard ook.”

Tot slot: ik vernam dat de iconische serie MacGyver een remake krijgt. Is onze iconische jeugdheld klaar voor de stap in de digitale wereld?
“Dat zou ik werkelijk fantastisch vinden. Mijn grote hoop is dat hij over een smartphone zal beschikken en zal moet programmeren in plaats van gewoon iets in elkaar te knutselen. Ik duim alvast.”