Leren via de computer of e-learning wordt populair. Wordt de klas van de toekomst papierloos? Of is het ‘maar’ een nuttige aanvulling? Drie experts aan het woord.

Vincent Vandeputte
CEO WeZooz Academy

Digitale media: aanvulling of vervanging van het traditioneel instrumentarium?

“Als je digitale media op de juiste manier inpast, kunnen ze een enorme verrijking zijn voor het klassieke leermodel. Deze vernieuwing is er niet als vervanging, maar als complementaire tool, waar alle partijen baat bij hebben. Er is wel een belangrijke voorwaarde aan verbonden. Het verhaal moet inhoudelijk gebracht worden. Gewoon elk kind een tablet onder de neus duwen, zal geen verbetering brengen. Een doordachte digitalisering van het onderwijs kan de hele maatschappij ten goede komen.”

Waar ligt het grootste nut van een digitale leeromgeving?

“De grootste meerwaarde ligt in de individualisering van kennisoverdracht. Eeuwenlang is onderwijs gebaseerd op het principe one teacher, one course, many students. Digitale onderwijsvormen, zoals online lesvideo’s en oefeningen, maken het mogelijk om het lessenpakket op het niveau van het individu te differentiëren. Het is toch veel logischer om een leerling de mogelijkheid te geven om iets waar hij goed in is, verder te laten uitbouwen. Nu proberen we te vaak iedereen naar het gemiddelde te halen. Daarnaast biedt de digitale leeromgeving ook een oplossing voor het tekort aan leerkrachten en de verouderende schoolinfrastructuur.”

Studenten klikken gretig pagina’s van bijvoorbeeld een powerpoint-presentatie weg, maar leren weinig of niets. Eens of oneens?

“Hier kom ik terug op het belang van hoe je digitalisering uitvoert. Jongeren op het internet hebben een heel korte aandachtspanne, daar moet je rekening mee houden als je educatieve content ontwikkelt. De aandacht moet steeds opnieuw gegrepen worden tijdens lesvideo’s, door ludieke elementen toe te voegen, alles kort en bondig te houden of gewoon de kijker rechtstreeks tot actie te laten overgaan. Als je digitale media ontwikkelt binnen de leefwereld van  jongeren, moet je – zonder uiteraard de inhoud te verliezen – daar ook volop voor gaan.”


 

Edu van de Walle
Directeur EuroCollege Rotterdam

Digitale media: aanvulling of vervanging van het traditioneel instrumentarium?

“Met de opkomst van de interactieve, digitale media lijkt het erop dat leerlingen zonder docent, zonder training en zonder ‘opvoeding’ als een soort autodidact hun eigen opleiding moeten kunnen organiseren. Daar gaat het mis. Veel jongelui hebben juist een heldere structuur en discipline nodig om op school goed te kunnen gedijen. De Amerikaanse en Britse elitescholen bewijzen dat. De verleiding om rare sites te bezoeken, privé te mailen of te gamen is te groot.”

Waar ligt het grootste nut van een digitale leeromgeving?

“De computer is een onding op school en bedreigt het rolmodel van de leerkracht. Onderwijsvernieuwers maken steeds dezelfde fout. Ze denken dat kinderen uit zichzelf gaan leren en voldoende zelfdiscipline kunnen opbrengen. Een jongen heeft gedurende zijn puberteit een toename van 800 procent meer testosteron te verwerken. Het is niet moeilijk om je in te denken wat een puber zal doen met een digitale doos van Pandora. Wie onderzoek doet via Google, zal zich toch eerst het jargon van een vak en de daarbij horende denkwijzen eigen moeten maken. Een studieboek en een krachtige leermeester helpen daarbij.”

Studenten klikken gretig pagina’s van bijvoorbeeld een powerpoint-presentatie weg, maar leren weinig of niets. Eens of oneens?

“Op EuroCollege leren studenten zonder powerpoint te presenteren. Een presentatie staat of valt met de vaardigheid om te speechen. E-learning in handen van een goed ontwikkelde, zelfstandig werkende leerling kan een zegen zijn. Maar de meerderheid van schoolgaande jongeren is niet zelfstandig en heeft aandacht, sturing en begeleiding nodig. Een leerling die niet de basics van een vak of zijn taal beheerst, zal weinig leren op een computer of een iPad. De praktijk in het Nederlandse middelbaar beroepsonderwijs bewijst dat. De meeste leerlingen uit dat onderwijs zitten grote delen van de dag zonder toezicht en begeleiding in een computerlokaal zinloos te klikken.”


 

Pascal Smet
(voormalig, red.) Vlaams minister van Onderwijs

Digitale media: aanvulling of vervanging van het traditioneel instrumentarium?

“Deels als vervanging, deels als aanvulling. Het staat vast dat kinderen en jongeren leren op een nieuwe manier, waarbij (bewegende) beelden en allerhande media centraler komen te staan. Als we willen dat ze bewust en kritisch omgaan met verschillende media en er zichzelf behoorlijk mee leren uitdrukken, dan moeten we hiervoor aandacht en ruimte maken op school. Maar ook in de informele leercontexten daarbuiten. Voor volwassenen ligt de uitdaging elders. Hier gaat het vaak net wel om het bijbrengen van allerhande praktische vaardigheden en het bijbenen met nieuwe technologische ontwikkelingen.”

Waar ligt het grootste nut van een digitale leeromgeving?

“Een digitale leeromgeving reikt mensen strategische ICT-competenties aan, die hen ook in tal van andere leer- en levensdomeinen helpen. We willen burgers in staat stellen om zich bewust, kritisch en actief te kunnen bewegen in een steeds meer gemediatiseerde samenleving. We willen de positie van burgers in de maatschappij versterken en/of bijdragen tot hun persoonlijk welbevinden. Daarnaast bieden digitale media volop kansen om te participeren aan de maatschappij: van kennismaken met een gevarieerd en toegankelijk aanbod tot de mogelijkheid om er zelf (creatieve) content aan toe te voegen.”

Studenten klikken gretig pagina’s van bijvoorbeeld een powerpoint-presentatie weg, maar leren weinig of niets. Eens of oneens?

“Oneens. Neem digitale games of simulaties. Dat zijn zeer krachtige leeromgevingen. Elke piloot heeft leren vliegen in een flight simulator. Dit is volgens mij de moeder van alle serious games. In tal van beroepsopleidingen worden werknemers via games of gameomgevingen of via e-learning getraind en opgeleid. Waarom zou dat in het leerplichtonderwijs niet kunnen? Je tegenvoorbeeld is trouwens slecht gekozen. Uiteraard zijn leerlingen technisch sterk en ontbreekt soms de kritische zin om internetbronnen te beoordelen. De rol van de school is net om hen deze meer strategische ICT-competenties bij te brengen.”